Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych w TVP
„Inka – zachowałam się jak trzeba” (fot. TVP)

Transmisja uroczystości Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, widowisko „Niezłomnym - honor”, koncert Contra Mundum „Cześć i chwała Bohaterom – w wierszu i boju”, liczne filmy dokumentalne oraz programy publicystyczne poświęcone pamięci żołnierzy antykomunistycznego i niepodległościowego podziemia, a także specjalne spoty – tak w zeszłym roku wyglądały propozycje programowe Telewizji Polskiej związane z obchodzonym po raz piąty Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych.

Najważniejsze transmisje i programy zostały pokazane widzom na antenach telewizji publicznej 1 marca, w dniu ustanowionego państwowego święta Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Przez cały dzień TVP miała specjalną, okolicznościową oprawę, w której prezentowała sylwetki Żołnierzy Wyklętych oraz okolicznościowe spoty – TVP1 i IPN-u. Ponadto na pod logotypami anten Telewizji Polskiej pojawił się specjalnie przygotowany symbol – Niezłomni.

TVP1 i TVP Polonia wspólnie pokazały transmisję uroczystości Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych z Reduty Banku Polskiego. Następnie w Jedynce i na stronie tvp.pl zaprezentowane zostało wyjątkowe widowisko „Niezłomnym – honor” w hołdzie Żołnierzom Wyklętym. W koncercie, który odbył się w Reducie Banku Polskiego, wystąpili m.in.: Sebastian Karpiel-Bułecka, Organek, Kasia Kowalska, Halina Mlynkova, Ania Rusowicz, Marcelina, Gonix, Kasia Malejonek, Mona, Jadwiga Basińska, Maleo Reggae Rockers oraz Katy Carr. Widzowie poznali sylwetki siedmiu Bohaterów Niezłomnych (zarówno osób żyjących, jak i tych, którym nie udało się przetrwać represji terroru komunistycznego), a piosenki były ilustracją ich poszczególnych historii.

1 marca także oferta publicystyczna Jedynki poświęcona była pamięci żołnierzy antykomunistycznego i niepodległościowego podziemia. 28 lutego pokazany został dwuczęściowy program transmitowany z Muzeum Powstania Warszawskiego: „#Przywrócić pamięć. Niezłomni” oraz „Warto rozmawiać” Jana Pospieszalskiego. Na widzów Jedynki czekało też wiele filmów dokumentalnych, reportaży, notacji i spektakli Teatru Telewizji. Już 27 lutego została wyemitowana filmowa opowieść o działalności legendarnej łączniczki z Oddziału V Wileńskiej Brygady AK Danuty Siedzikówny „Inka – zachowałam się jak trzeba” oraz reportaż „Generał „Nil” i rotmistrz Pilecki – w poszukiwaniu bohaterów” o poszukiwaniu na warszawskich Powązkach Wojskowych grobów Żołnierzy Wyklętych, a także spektakl Teatru Telewizji „Doktor Halina” w reż. Marcina Wrony. Z kolei 6 marca TVP1 pokazała transmisję z uroczystości wręczenia Nagród im. Jana Rodowicza Anody, która odbyła się w Muzeum Powstania Warszawskiego.

Z kolei TVP2 przygotowała w cyklu Świat bez fikcji film dokumentalny Arkadiusza Gołębiewskiego „Kochankowie z lasu”. Osią dokumentu jest historia miłosna pary partyzanckiej z legendarnego oddziału Słonego z 11 Grupy operacyjnej NSZ na Mazowszu. Elżbieta Kozanecka ps. Basia licealistka płockiej Jagielonki oraz jej ukochany Janek Kłobukowski ps. Janek partyzant NSZ poznali się już w czasie drugiej konspiracji. Romantyczna znajomość trwała do maja 1948 roku do momentu dużej wsypy oddziału kiedy to zaczęły się masowe aresztowania. Basia przystępuje do patrolu Słonego, w którym również służy jej ukochany Janek. W oddziale spędzili razem prawie rok czasu. W lutym 1949 roku we wsi Gałki k. Wyszogrodu NKWD oraz KBW zorganizowało potężną obławę. Większość oddziału została schwytana i zawieziona do warszawskiego więzienia na Mokotowie po czym jak tysiące innych polskich bohaterów została zamordowana i pochowana w bezimiennych grobach. Ciało kochanków zostało przewiezione do Płocka i prawdopodobnie na terenie UB zostali pogrzebani. Do dnia dzisiejszego większość partyzantów z oddziału Słonego nie ma swojego grobu.

Późnym wieczorem widzowie zobaczyli spektakl teatralny Natalii Korynckiej-Gruz „Inka 1946”. Dramat dokumentalny opowiada o mordzie sądowym dokonanym na tej niespełna 18 letniej bohaterce, sanitariuszce i łączniczce w V Brygadzie Wileńskiej AK, mjr Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”. Inka Siedzikówna, po uwolnieniu z rąk NKWD (w czerwcu 1946 była transportowana wraz z grupą Polaków do ZSRR), przyłącza się do partyzantów jako sanitariuszka. Inka zostaje aresztowana przez UB. Poddana brutalnemu śledztwu nie zdradza. W tej sytuacji zostaje pośpiesznie „osądzona” w trybie doraźnym i 3 sierpnia 1946 roku rozstrzelana. Jednym z zarzutów jakie jej postawiono było mordowanie rannych jeńców z UB - ludzi, którym w rzeczywistości ratowała życie. Umiera z okrzykiem na ustach: „Niech Żyje Polska!”.

Niezwykle ciekawą propozycję dla swoich widzów miała TVP Historia, która wyemitowała fabularyzowany dokument „Mit o Szarym”. Kanwę scenariusza filmu stanowi rękopis „Wspomnień Antoniego Hedy /Szarego/”, pisany w stalinowskim więzieniu w połowie lat 50., a dokończony w stanie wojennym oraz wydane w 1990 r. „Wspomnienia /Szarego/”. Wieczorem Antena zaprosiła na film dokumentalny „Dzieci kwatery Ł”, opowiadający o tragicznych losach rodzin żołnierzy podziemia niepodległościowego bądź opozycji antykomunistycznej, którzy zostali zamordowani w więzieniu na Rakowieckiej w Warszawie w latach 1948 - 56. Punktem wyjścia do opowieści były prowadzone przez rok prace ekshumacyjne ofiar terroru komunistycznego na warszawskich Powązkach w kwaterze Ł. Kolejna pozycją wieczora byli „Żołnierze wyklęci”, film dokumentalny Wincentego Ronisza o losach tysięcy uczestników powojennego podziemia zbrojnego, walczących samotnie w lasach, bez sojuszników i nadziei na zwycięstwo. O ludziach, którym w podzięce za wojenną służbę w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego narzucona władza zgotowała prześladowania i terror, a często śmierć. O tych, którzy chcieli by Polska była rządzona przez Polaków wybranych przez cały naród, którzy służyli Najjaśniejszej do końca. Dopiero po blisko pół wieku zniewolenia historia przyznała rację Żołnierzom Wyklętym.